Wypłata gwarantowana jest jednorazowym świadczeniem pieniężnym wypłacanym przez ZUS osobie uposażonej po śmierci emeryta. Każdorazowo świadczenie to jest wypłacane na wniosek uprawnionej osoby. Prawo do wypłaty gwarantowanej mają nie tylko członkowie najbliższej rodziny zmarłego emeryta. Trzeba jednak pamiętać, że wniosek o wypłatę świadczenia można złożyć tylko, gdy emeryt przed śmiercią pobierał emeryturę z ZUS-u krócej niż 3 lata.
Wypłata gwarantowana następuje zawsze na wniosek uprawnionej osoby, świadczenie to nie jest więc wypłacane automatycznie po śmierci emeryta. Co do zasady wniosek o wypłatę może złożyć tzw. osoba uposażona, a więc każdy, kto został wskazany przez emeryta jako uprawniony do pobrania omawianego świadczenia. Wskazanie uposażonego nie jest obowiązkowe – w takim przypadku przyjmujemy, że uposażonym będzie małżonek zmarłego emeryta, o ile w chwili jego śmierci pozostawał z nim we wspólności majątkowej. W pozostałych przypadkach wypłata gwarantowana wchodzi w skład spadku.
Wypłata gwarantowana zależy od wysokości składek zgromadzonych przez zmarłego emeryta. Wartość świadczenia jest obliczana na podstawie specjalnego wzoru, zgodnie z którym jest to różnica między kwotą środków, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS-u, zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a iloczynem liczby pełnych miesięcy, jakie upłynęły od początku miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono emeryturę, do końca miesiąca, w którym nastąpiła śmierć emeryta, oraz trzydziestej siódmej części kwoty zewidencjonowanej na tym subkoncie. W praktyce wysokość wypłaty gwarantowanej to wysokość środków pieniężnych zgromadzonych na subkoncie zmarłego emeryta pomniejszona o iloczyn liczby miesięcy pobieranej emerytury i stanu jego subkonta podzielonego przez 37. Tak ustalona wysokość wypłaty gwarantowanej jest dodatkowo pomniejszana przez ZUS o należny podatek.
