Co zrobić po otrzymaniu wezwania do zapłaty?

Otrzymanie wezwania do zapłaty może budzić niepokój, zwłaszcza gdy dotyczy ono znacznej kwoty lub zobowiązania, którego istnienie jest kwestionowane przez adresata. Wezwania takie kierowane są najczęściej przez firmy windykacyjne, banki czy przedsiębiorców, którzy domagają się uregulowania określonych należności wynikających np. z umów pożyczek lub niezapłaconych faktur za usługi.

Zazwyczaj zawierają one wskazanie danych wierzyciela i dłużnika, wysokości zadłużenia, podstawy jego powstania oraz terminu, w którym należność powinna zostać uregulowana. W praktyce wezwania do zapłaty często zawierają również informację o możliwości skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego, a następnie egzekucyjnego, jeżeli dłużnik nie dokona zapłaty w wyznaczonym terminie.

Należy jednak pamiętać, że samo otrzymanie wezwania do zapłaty nie oznacza jeszcze, że wskazana w nim należność rzeczywiście istnieje, jest wymagalna lub że adresat wezwania ma obowiązek jej zapłaty. Co istotne, wezwanie do zapłaty nie jest orzeczeniem sądowym ani tytułem wykonawczym. Oznacza to, że na podstawie samego wezwania wierzyciel nie może wszcząć egzekucji komorniczej, nawet jeżeli wskazany w nim termin zapłaty już upłynął.

Po otrzymaniu wezwania do zapłaty należy przede wszystkim dokładnie przeanalizować jego treść oraz ustalić, czy dochodzona należność rzeczywiście istnieje. W tym celu warto zweryfikować, czy:

• wskazane zadłużenie wynika z faktycznie zawartej umowy lub innego zdarzenia, które może rodzić obowiązek zapłaty, 
• osoba lub podmiot kierujący wezwanie jest rzeczywiście uprawniony do dochodzenia zapłaty, 
• wysokość żądanej kwoty została prawidłowo obliczona, 
• zobowiązanie nie zostało już wcześniej uregulowane, 
• dochodzone roszczenie nie uległo przedawnieniu.

Szczególną uwagę należy zwrócić na ostatnią z wymienionych okoliczności. Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego podstawowy termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi 6 lat, natomiast dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata.

Przepisy szczególne mogą przewidywać inne terminy przedawnienia (np. 2 lata w przypadku roszczeń z umowy o dzieło lub 1 rok w przypadku roszczeń z umowy przewozu rzeczy). Upływ terminu przedawnienia co do zasady umożliwia dłużnikowi uchylenie się od zaspokojenia roszczenia. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku udzielenia odpowiedzi na przedsądowe wezwanie do zapłaty. Nie oznacza to jednak, że jego zignorowanie zawsze będzie właściwym rozwiązaniem.

Jeżeli dochodzona należność jest uzasadniona, warto rozważyć jej uregulowanie, ewentualnie podjęcie negocjacji z wierzycielem w celu rozłożenia zadłużenia na raty lub odroczenia terminu płatności. Pozwoli to uniknąć ewentualnego postępowania sądowego i związanych z nim dodatkowych kosztów.

Jeżeli natomiast adresat wezwania kwestionuje istnienie zobowiązania lub jego wysokość, zasadne może okazać się skierowanie do wierzyciela pisemnej odpowiedzi, zawierającej stosowne zastrzeżenia oraz żądanie przedstawienia dokumentów potwierdzających zasadność dochodzonego roszczenia. Należy przy tym zachować szczególną ostrożność przy składaniu jakichkolwiek oświadczeń dotyczących zadłużenia. Uznanie długu może bowiem doprowadzić do przerwania biegu przedawnienia, stosownie do art. 123 § 1 pkt 2 Kodeksu cywilnego. Dotyczyć to może nie tylko wyraźnego potwierdzenia istnienia zobowiązania, ale w określonych okolicznościach również takich zachowań, jak zwrócenie się o rozłożenie zadłużenia na raty czy dokonanie częściowej zapłaty.

Brak odpowiedzi na wezwanie do zapłaty nie oznacza uznania długu. Może jednak skutkować podjęciem przez wierzyciela dalszych działań zmierzających do odzyskania należności, w tym przede wszystkim skierowaniem pozwu do sądu. To zaś powoduje, że sytuacja prawna dłużnika ulega istotnej zmianie. Otrzymanie z sądu pozwu (lub w określonych sytuacjach nakazu zapłaty) wymaga bowiem podjęcia odpowiednich działań procesowych, jeżeli pozwany kwestionuje zasadność roszczenia. Zaniechanie tych działań prowadzić będzie do wydania wyroku zasądzającego dochodzoną należność, a ten – po uprawomocnieniu – stanowić może podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego przez komornika na wniosek wierzyciela.

Podsumowanie

Otrzymanie wezwania do zapłaty nie powinno być powodem do paniki, ale nie należy go również lekceważyć. Podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy dochodzona należność rzeczywiście istnieje, czy jej wysokość została prawidłowo określona oraz czy roszczenie nie uległo przedawnieniu.

W razie uzasadnionych wątpliwości warto powstrzymać się od pochopnego regulowania należności lub składania oświadczeń, które mogłyby zostać uznane za uznanie długu. W takim przypadku zawsze warto skorzystać z pomocy adwokata lub radcy prawnego (np. w ramach punktów nieodpłatnej pomocy prawnej działających na terenie całego kraju), aby uniknąć błędów, których skutki mogą okazać się kosztowne.