Wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika. Wypowiedzenie umowy o pracę jest to jednostronne oświadczenie woli jednej ze stron stosunku pracy (pracownika lub pracodawcy), złożone drugiej stronie o jej rozwiązaniu po upływie okresu podanego w oświadczeniu wypowiadającym umowę, zwanego okresem wypowiedzenia i z chwilą nadejścia terminu wypowiedzenia. Artykuł 30 § 3 KP ustanawia formę pisemną dla każdego oświadczenia o wypowiedzeniu lub rozwiązaniu umowy o pracę bez względu na to, kto dokonuje wypowiedzenia (pracodawca czy pracownik), oraz bez względu na rodzaj umowy, której takie wypowiedzenie ma dotyczyć. Dokonanie wypowiedzenia umowy o pracę bez zachowania formy pisemnej nie zostało przez ustawodawcę opatrzone rygorem nieważności (ad solemnitatem).
W przypadku gdy pracownik dokonał wypowiedzenia umowy o pracę w formie ustnej, to czynność ta jest skuteczna, jednakże pracownik musi liczyć się z tym, że w razie sporu mogą powstać trudności dowodowe na tle kwestii, czy pracownik ten wypowiedział umowę o pracę (ciężar dowodu tego faktu spoczywa na pracowniku zgodnie z art. 6 KC w zw. z art. 300 KP), czy też ją porzucił, dopuszczając się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 KP.
Wypowiedzenie umowy o pracę na okres próbny.
Umowa o pracę zawarta na okres próbny rozwiązuje się z nadejściem terminu, na który została zawarta. Umowa ta nie gwarantuje stabilizacji zatrudnienia, gdyż przepisy Kodeksu pracy przyznają każdej ze stron umowy prawo swobodnego jej wypowiedzenia w każdym czasie. Ma to istotne znaczenie przede wszystkim dla pracodawcy, ponieważ umożliwia mu rozwiązanie umowy o pracę na okres próbny przed upływem okresu, na jaki była zawarta, bez potrzeby wskazywania pracownikowi przyczyny wypowiedzenia. O długości okresu wypowiedzenia umowy o pracę na okres próbny (3 dni robocze, 1 tydzień, 2 tygodnie) decyduje czas trwania tej umowy (art. 34 KP).
Wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony.
Pracownik może w każdym czasie wypowiedzieć umowę o pracę zawartą na czas nieokreślony i nie ma obowiązku podawania przyczyny swojej decyzji. Długość okresu wypowiedzenia (2 tygodnie, 1 miesiąc, 3 miesiące) zależy od stażu pracy u danego pracodawcy (art. 36 § 1 KP). Do stażu tego nie wlicza się okresu przepracowanego u poprzedniego pracodawcy, z wyjątkiem sytuacji, gdy nowy pracodawca jest następcą prawnym dotychczasowego, w wyniku przejścia zakładu pracy w trybie art. 231 KP (art. 36 § 11 KP).
Wypowiedzenie umowy o pracę na czas określony.
Do 22.2.2016 r. wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas określony – zgodnie z art. 33 KP – było dopuszczalne w przypadku łącznego spełnienia dwóch warunków:
1) umowa ta została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy;
2) przy zawieraniu umowy strony przewidziały możliwość jej wcześniejszego wypowiedzenia.
Po nowelizacji przepisów KP dotyczących umowy o pracę na czas określony, ustawodawca dopuścił możliwość wypowiadania tego typu umów nawet w razie braku zawarcia w umowie postanowienia dopuszczającego jej wcześniejsze wypowiedzenie. Co więcej, okresy wypowiedzenia umowy o pracę na czas określony zostały zrównane z terminami wypowiedzenia odnoszącymi się do umów o pracę na czas nieokreślony.
Okres wypowiedzenia umowy o pracę.
Okres wypowiedzenia jest to czas, jaki musi upłynąć między złożeniem oświadczenia woli przez jedną ze stron stosunku pracy (pracownika lub pracodawcę) o wypowiedzeniu umowy a jej rozwiązaniem jako następstwem prawnym tego oświadczenia.
Przy poszczególnych umowach okresy wypowiedzenia wynoszą:
1) umowa na okres próbny:
a) 3 dni robocze, jeżeli okres próbny nie przekracza 2 tygodni,
b) 1 tydzień, gdy okres próbny jest dłuższy niż 2 tygodnie,
c) 2 tygodnie, gdy okres próbny wynosi 3 miesiące (art. 34 KP);
2) umowy na czas nieokreślony albo umowa na czas określony:
a) 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
b) 1 miesiąc, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,
c) 3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata (art. 36 § 1 KP).
Przepisy wprowadzające powyższe okresy wypowiedzenia mają charakter norm jednostronnie bezwzględnie obowiązujących. Gwarantują stronom minimalne okresy wypowiedzenia. Pracodawca i pracownik mogą w drodze porozumienia ustalić dłuższe okresy wypowiedzenia, pod warunkiem, że jest to korzystne dla pracownika. W art. 36 § 5 KP przewidziana jest możliwość wydłużenia przez strony okresu wypowiedzenia o jeden szczebel. Dotyczyć to może sytuacji, gdy pracownik jest zatrudniony na stanowisku związanym z odpowiedzialnością materialną za powierzone mienie i strony w umowie o pracę ustalą, że okres wypowiedzenia będzie wydłużony do 1 miesiąca, w przypadku gdy okres wypowiedzenia normalnie wynosiłby 2 tygodnie, lub do 3 miesięcy, w sytuacji gdy okres wypowiedzenia normalnie wynosiłby 1 miesiąc.
Termin wypowiedzenia umowy o pracę.
Termin wypowiedzenia jest to dzień, w którym kończy się okres wypowiedzenia umowy o pracę. W tym dniu następuje zwolnienie pracownika z pracy. Zgodnie z art. 30 § 21 KP okres wypowiedzenia umowy o pracę obejmuje tydzień lub miesiąc, albo ich wielokrotność – kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca. Wskazane terminy wypowiedzenia (sobota, ostatni dzień miesiąca) dotyczą każdej umowy o pracę, z wyjątkiem 3-dniowego okresu wypowiedzenia umowy na okres próbny, o czym mowa poniżej.
Terminy wypowiedzenia wskazane w art. 30 § 21 KP będą miały zastosowanie bez względu na to, czy okres wypowiedzenia jest ustawowy, wprowadzony układem zbiorowym pracy lub indywidualną umową o pracę.
Istota konstrukcji prawnej terminu wypowiedzenia umowy o pracę polega na tym, że oświadczenie (pracownika lub pracodawcy) o wypowiedzeniu umowy powoduje rozpoczęcie biegu stosownego okresu wypowiedzenia z chwilą jego dojścia do drugiej strony, a zakończenie biegu okresu wypowiedzenia następuje zawsze w chwili określonej w Kodeksie pracy.
W praktyce oznacza to, że oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy wręczone np. we wtorek, przy okresie wypowiedzenia wynoszącym tydzień, wywiera skutek prawny w przyszłą sobotę. Z kolei gdy okres wypowiedzenia wynosi 1 miesiąc, to niezależnie, czy pracownik wręczy pracodawcy wypowiedzenie umowy o pracę np. 1 września, 10 września czy też 30 września, to i tak stosunek pracy skończy się w ostatnim dniu następnego miesiąca, tj. 31 października.
Reguła, że okresy wypowiedzenia oznaczone w tygodniach kończą się w sobotę, ma także zastosowanie do tygodniowego i dwutygodniowego okresu wypowiedzenia umowy na okres próbny (art. 34 pkt 2 i 3 KP). Co się zaś tyczy terminu zakończenia 3-dniowego okresu wypowiedzenia umowy na okres próbny nieprzekraczającej 2 tygodni (art. 34 pkt 1 KP), to należy go ustalić na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego o terminach, które − wobec braku uregulowania tej sprawy w Kodeksie pracy – mają w tym zakresie odpowiednie zastosowanie (art. 110 i n. KC w zw. z art. 300 KP).
Zgodnie z art. 111 § 2 KC w zw. z art. 300 KP, jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło. Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego (art. 115 KC w zw. z art. 300 KP). W praktyce oznacza to, że 3-dniowy okres wypowiedzenia kończy się z upływem ostatniego dnia i zawsze musi to być dzień roboczy.
