Dla kogo dedykowana jest działalność nierejestrowana w Polsce?

Z legalnej definicji (ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, 1795, 1826, z 2026 r. poz. 507.) działalność nierejestrowana (nazywana też nierejestrową lub nieewidencjonowaną) to forma drobnej aktywności zarobkowej osoby fizycznej, która nie jest uznawana za działalność gospodarczą, o ile spełnione są odpowiednie warunki. Niewątpliwą jej zaletą jest brak konieczności rejestrowania firmy w CEIDG, opłacania składek ZUS z tego tytułu, prowadzenia pełnej księgowości wymaganej od przedsiębiorców, jak również może swobodnego zakończenia działalności w dowolnym momencie. Jest to rozwiązanie skierowane przede wszystkim do osób dorabiających sobie na niewielką skalę głównie: rękodzielników, osób udzielających korepetycji, drobnych usługodawców czy sprzedających okazjonalnie własne wyroby.

Warunki, o których mowa wyżej to limit przychodów — przychód należny (czyli wynikający z wystawionych faktur lub rachunków, niezależnie od tego, czy klient już zapłacił) nie może przekroczyć ustawowego progu w danym okresie rozliczeniowym. Działalności takiej nie może również prowadzić osoba, która wcześniejszej prowadziła zarejestrowaną w CEiDG działalność gospodarczą w ciągu ostatnich 60 miesięcy (5 lat).

Działalność taka nie może wymagać koncesji, zezwolenia lub wpisu do rejestru działalności regulowanej (np. pośrednictwo ubezpieczeniowe czy usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych są wykluczone). W odniesieniu do limitu przychodów wskazać należy, że w roku ubiegłym obowiązywał limit miesięczny w wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Aktualnie – z początkiem bieżącego roku - obowiązuje limit kwartalny w wysokości 225% minimalnego wynagrodzenia. I tak np. przy minimalnym wynagrodzeniu na 2026 rok wynoszącym 4 806 zł brutto, limit kwartalny wynosi 10 813,50 zł na kwartał. Rozwiązanie to jest wydaje się korzystniejsze niż poprzednio zwłaszcza dla osób pracujących sezonowo lub sprzedających efekty swojej pracy nieregularnie na przykład rzemieślników, którzy przez kilka miesięcy tworzą produkt, a następnie sprzedają go jednorazowo za kwotę przekraczającą miesięczny próg. Jeżeli limit kwartalny przychodu zostanie przekroczony działalność taka przestaje być działalnością nierejestrowaną i staje się działalnością gospodarczą. Od dnia przekroczenia limitu powstanie 7 dniowy obowiązek na złożenie wniosku do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej i zarejestrowanie firmy na zasadach ogólnych.

Przychody z działalności nierejestrowanej rozlicza się raz w roku, w zeznaniu PIT-36, jako „przychody z innych źródeł”, co oznacza, że nie trzeba odprowadzać zaliczek na podatek dochodowy w trakcie roku ani prowadzić księgi przychodów i rozchodów w formie wymaganej od przedsiębiorców — tu wystarczy uproszczona ewidencja sprzedaży. Koszty uzyskania przychodu można wykazać, jeśli są odpowiednio udokumentowane (np. fakturami za materiały zużyte do wytworzenia sprzedawanych produktów). Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną co do zasady korzystają ze zwolnienia podmiotowego z VAT, o ile nie przekraczają rocznego limitu tego zwolnienia. Warto jednak pamiętać, że niektóre rodzaje sprzedaży wymagają rejestracji jako czynny podatnik VAT niezależnie od wysokości przychodów — dotyczy to m.in. sprzedaży internetowej niektórych kategorii towarów (np. preparatów kosmetycznych, sprzętu elektronicznego, części samochodowych) oraz określonych usług, jak windykacja czy doradztwo.

Działalność nierejestrowana to idealne rozwiązanie dla osób prowadzących „biznes” na niewielką skalę, pozwalające uniknąć formalności związanych z rejestracją firmy i opłacaniem składek ZUS. Dodatkowa zmiana zasad od 2026 roku (przejście z limitu miesięcznego na kwartalny) czyni tę formę jeszcze bardziej elastyczną.